Participatie hoeft niet saai te zijn

De burgers worden actief betrokken

Participatie wordt totaal verkeerd begrepen

Participatie is in Meise een grote onbekende. Op 24 april 2018 werd voor de allereerste keer een ‘participatie-avond’ georganiseerd in het kader van de herziening van het gemeentelijk structuurplan. Burgers werden gepolst ‘naar hun visie over de kernverdichting, de identiteit, de karakteristieken aan wonen in Meise, de problemen en uitdagingen die zich vandaag stellen en hoe de burger de toekomst ziet van de gemeente op het vlak van wonen en bedrijvigheid’...

Hoewel het initiatief door zijn ‘uniekheid’ enige erkenning verdient, had het in de verste verte niets met participatie te maken. Mensen vragen of ze vóór of tégen hoogbouw en vóór of tégen inbreiding zijn is bedrieglijk. Hoe kan je mensen vragen of ze vóór of tegen 2 à 4 bouwlagen zijn als je er niet bij vertelt waar je die wil bouwen? Op sommige plaatsen kunnen ze een ideale oplossing vormen, op andere zijn ze een ramp. Iedereen ventileert wat gal en hoopt dat er rekening mee gehouden zal worden. En uiteraard is dat onmogelijk want als men de doorsnede maakt van alle tegenstrijdige overtuigingen dan komen we op ‘grijs’. Niets dus.

Dergelijke vergaderingen werken contraproductief. Ze geven de indruk van participatie maar veroorzaken alleen maar frustratie. Inhoudelijk zijn ze waardeloos en de chaos aan antwoorden is voorspelbaar. (Zie bijlage met het verslag van die bijeenkomst) 

Echte waardevolle participatie krijg je door de bevolking concrete voorstellen te presenteren waar een visie achter zit. Desnoods meerdere. En bij elk voorstel toon je aan wat de voor- en de nadelen zijn; waar moet op gelet worden; waar de valkuilen zitten en wat de impact is op mens en milieu. Over dergelijke voorstellen kunnen mensen zinvol debatteren. Daaruit leren burgers wat maar ook het gemeentebestuur en het studiebureau dat de opdracht kreeg om dit project te begeleiden.  

Participatie betekent betrokkenheid

Wie actief kan deelnemen aan een moeilijke oefening. Wie au serieux wordt genomen voor zijn of haar creatieve inbreng op zinvolle vragen, krijgt meer zin om mee te werken, om constructief te zijn en om mee zorg te dragen voor onze eigen leefwereld. 

Alleen pessimisten hebben schrik van participatie.
Onderschat de kracht van de burger nooit!

Praten over werkzaamheden

Openbare werken zijn zelden leuk. Integendeel, ze vormen meestal last en geven aanleiding tot wrevel. Soms leidt het tot moeilijke toegankelijkheid van woningen, onderbrekingen van het openbaar vervoer, of omleidingen die voor iedereen lastig zijn. Waarom niet de burger actief betrekken? Het zou er helemaal anders uitzien. Als werken last kunnen berokkenen voor een hele wijk of een straat dan zou het maar netjes zijn om een lokaal overleg te organiseren en in overleg met de bewoners een lokaal 'aanspreekpunt' of 'klankbordgroep' op te richten en samen op voorhand het project te doorlopen. In overleg ontstaat er niet alleen meer begrip voor de nadelen, heel waarschijnlijk kunnen tijdens zulk overleg ook oplossingen gevonden worden; desnoods met initiatieven zoals de shuttle-dienst die Samen Anders onlangs in het leven riep om gestrande busreizigers van de Lijn op te vangen in Oppem.

 

PRO wildat participatie op een professionele manier wordt georganiseerd door en onder begeleiding van mensen die er ervaring mee hebben.

PRO wildat het gemeentebestuur veel verder gaat in het betrekken van de lokale bevolking bij de voorbereiding en de uitvoering van openbare werken. Lokaal overleg en het in het leven roepen van aanspreekpunten of klankbordgroepen is een mogelijkheid. Een brief in de bus, kort voor de werken, is niet voldoende.

De aanpak van PRO

Participatie wordt uitgelokt door mensen te inspireren met concrete voorbeelden en projectvoorstellen die ter discussie worden voorgelegd. Niet alleen vlug vlug met een paar slides op het scherm, maar ruim op voorhand en via het web.
Mensen worden begeleid bij de discussie en worden geattendeerd op de voor- en de nadelen. Waar moet je op letten op korte termijn en op lange termijn. Wat zijn de financiële consequenties van deze of gene beslissing; wat zijn de ervaringen in analoge situaties in andere gemeenten enz.

Participatie vergt een laagdrempelige maar geen kinderachtige benadering. Dat betekent dat in duidelijke en verstaanbare taal wordt gecommuniceerd. Dat voorbeelden worden gegeven die tot de leefwereld van de modale burger behoren. Dat alle generaties zich aangesproken voelen en beseffen dat hun bijdrage zinvol kan zijn.
Geen enkel bestuur heeft de waarheid in pacht. Burgers kunnen zeer creatief zijn. Door wijken en buurten mee actief aan het denken te zetten en hen voorstellen te laten bedenken voor zeer concrete lokale problemen ontstaan vaak zeer waardevolle ideeën. Dat is niet alleen nuttig omdat er meer en betere oplossingen uit de hoek kunnen komen, het draagt ook fundamenteel bij tot de gedragenheid van de oplossing die uiteindelijk gekozen wordt. Mensen die meegewerkt hebben aan een oplossing zullen overtuigd mee instaan aan de bescherming ervan.